از نزديكان شروع كنيد

يكي از دل انگيزترين خطبه هاي امام علي عليه السلام كه تا همين امروز دل هاي شيفتگان عدالت را مالامال از شوق كرده، سخن آن بزرگوار خطاب به شريح است (گفتار 224 نهج البلاغه) كه در آن به نحوه برخوردشان با درخواست برادرش عقيل ابن ابيطالب پرداخته اند: «او را در تنگدستي و پريشاني يافتم. از من خواست تا يك من از گندم را به وي بخشم؛ و من فرزندان او را بينوايي چشيده با موهاي ژوليده و رنگ پريده ديدم... آنچنان به سخنانش گوش دادم كه گمان كرد دينم را فروختم... آنگاه آهني را برايش گداختم و به تن او نزديك ساختم. از شدت سوزش و درد فرياد برآورد...»
خطبه و منبر در زمان حكمراني امير مؤمنان عليه السلام از رايج ترين رسانه هاي عمومي محسوب مي شد و آنچه كه قرار بود به گوش آحاد مردم برسد از طريق اين رسانه اعلام مي گرديد. امام علاوه بر آن كه با درخواست -اندكي- زياده خواهانه يكي از نزديكترين منسوبانشان چنان برخورد قاطعي بعمل آوردند، شرح و بسط ماجرا را هم با قيد تمام جزئيات در اختيار افكار عمومي قرار دادند. مواردي از اين دست در سيره آن حضرت بسيار است و به واليان و فرمانداران خويش دستور مي دادند كه از اين روش پسنديده پيروي كنند. چرا؟
شايد بهترين پاسخ آن باشد كه امام علي(ع) با وجود آن كه به تمام مصلحت انديشي هاي اهل نصيحت زمانشان بهتر از خود آنان واقف بودند، بنا داشتند الگويي عملي و خدشه ناپذير ارائه دهند كه براي هميشه فراروي مسئولان دلسوز و عدالت خواه باشد.
خوشبختانه غبارهاي گذر زمان نتوانست پرده اي بر چهره زيباي اين الگوي علوي بكشد و قرن ها بعد شبيه چنين رفتاري در شيوه حكمراني رهبران انقلاب اسلامي ايران ظهور يافت.
نمونه ها بسيارند:
امام خميني(ره) در يكي از نخستين نامه ها و احكامي كه خطاب به دولت و نخست وزير وقت (19 اسفند 1357) صادر كردند، خاطرنشان ساختند: «لازم است به جميع وزارتخانه ها و ادارات دولتي اخطار نماييد كساني كه از منسوبين و يا اقرباي اين جانب هستند و براي توصيه اشخاص و يا نصب و عزل اشخاص به مراكز مربوطه مراجعه مي كنند، به هيچ وجه به آنان ترتيب اثر ندهند. منسوبين و نزديكان مطلقاً حق دخالت در اين گونه امور را ندارند» (صحيفه امام، جلد6، صفحه 365)
رهبر معظم انقلاب نيز در فرمان هشت ماده اي مربوط به مبارزه با مفاسد اقتصادي ضمن تأكيد بر پرداختن به ريشه ها و ام الفسادها تصريح كردند: «هيچكس و هيچ نهاد و دستگاهي نبايد استثنا شود. هيچ شخص يا نهادي نمي تواند با عذر انتساب به اين جانب يا ديگر مسئولان كشور، خود را از حساب كشي معاف بشمارد.»
در سيره امام و رهبر معظم انقلاب به كرات ديده شده كه نه تنها كوچك ترين اغماضي در برابر خطاهاي احتمالي نزديكانشان روا نداشته اند، بلكه قبل از اقدام دستگاه هاي مسئول، پيشگام در معرفي و برخورد با خطاهاي نه چندان مهم آنان بوده اند.
اين الگوي رفتاري مي تواند و بايد تبديل به يك فرهنگ عمومي بويژه در سطح مسئولان رده هاي مختلف نظام شود. در آن صورت برخي از موانع ريز و درشتي كه گاهي در برخورد با خطاها و تخلفات رخ مي نمايد، براحتي قابل رفع خواهد بود.
اگر از جانب مسئولان اصلي كشور با صراحت اعلام شود كه با هرنوع خطا و سوءاستفاده احتمالي نزديكانشان برخورد خواهد شد، آنگاه مديران مياني و پائيني كه امكان دارد در معرض اين نوع روابط و خواسته هاي ناسالم قرار گيرند، از همان ابتدا تكليف خود را مي فهمند و متوجه مي شوند كه در صورت همراهي، با مشكل مواجه خواهند شد. اگر چهره هاي محترم و مورد وثوق مردم نخستين گام ها را براي برخورد با خطاها، سوءاستفاده ها و رانت خواري هاي احتمالي نزديكان خود بردارند، مبارزه قاطع و بي ملاحظه با مفاسد اقتصادي -كه از ضروري ترين نيازهاي امروز كشور است- به انحرافاتي از قبيل جناح بندي و گروكشي دچار نخواهد شد تا در پناه آن هم خلافكاران بتوانند حريم امني براي خود ايجاد كنند، هم خداي ناخواسته كدورت و اختلاف نظري ميان برخي از مسئولان دلسوز و يا در جناح ها و گرايش هاي مختلف كشور ايجاد شود. در اين صورت فضايي امن و توأم با آرامش خاطر در كشور بوجود مي آيد كه زمينه را براي تلاش و سرمايه گذاري و توليد مساعد مي سازد.
به طور مسلم مردم و رسانه ها هيچ مقام مسئولي را كه در مواجهه با خطاهاي احتمالي بستگانش مماشات نكرده باشد، به دليل آن خطاها ملامت نخواهند كرد. برعكس هرقدر «فرهنگ سلامت»، برخورد با تخلفات و عذرخواهي از خطاهاي نزديكان از جانب مسئولان و موجهان ترويج شود، اعتماد و احترام عمومي هم نسبت به آنان افزون مي شود و بر سرمايه معنوي انقلاب و نظام مي افزايد.
كشورهاي بسياري در جهان وجود دارند كه توانسته اند چنين رفتاري را نهادينه كنند. به عنوان مثال سه سال قبل يوتاكا اينوئه رئيس مجلس مشاوران ژاپن به دليل آن كه منشي او اقدام به رشوه خواري از شركت هاي مختلف به منظور واگذاري اجراي طرح هاي عمراني دولتي كرده بود، رسماً از سمت خود كناره گيري كرد تا زمينه براي برخورد با اين كارمند متخلف از هر حيث فراهم شود.
اين فرهنگ متعلق به ماست و ريشه اي به درازاي چهارده قرن دارد. انتظار مردم مسلمان از خدمتگزاران طراز اول جمهوري اسلامي يقيناً بيش از مديران ديگر كشورهاست.

/ 0 نظر / 8 بازدید